Hortensje to ulubione krzewy wielu ogrodników, ale przy zakupie łatwo o pomyłkę. Hortensja ogrodowa (Hydrangea macrophylla) i hortensja bukietowa (Hydrangea paniculata) to dwa różne gatunki, które wymagają odmiennej pielęgnacji i prezentują się zupełnie inaczej. Wybór niewłaściwego gatunku prowadzi do rozczarowania – roślina nie kwitnie, zamiera po zimie albo nie pasuje do ogrodu. Znajomość różnic między tymi krzewami pozwala uniknąć błędów i cieszyć się bogatym kwitnieniem przez lata.
Kształt i rozmiar kwiatostanów
Hortensja ogrodowa tworzy kuliste lub płaskie kwiatostany o średnicy 15-25 cm. Kwiaty układają się w charakterystyczne kule, które mogą być pełne (wszystkie kwiaty płodne zamienione w ozdobne) lub płaskie – wtedy drobne kwiaty płodne tworzą środek, a duże ozdobne obramowanie. Paleta kolorów obejmuje różowe, niebieskie, fioletowe i białe odcienie, a kolor zależy od pH gleby.
Hortensja bukietowa rozwija stożkowate, wydłużone kwiatostany przypominające bukiety lub pióropusze. Osiągają długość 20-40 cm, czasem nawet do 50 cm w przypadku niektórych odmian. Kwiaty początkowo są białe lub kremowe, z czasem różowieją lub nabierają zielonkawego odcienia. Kwiatostany są znacznie bardziej zwarte i cięższe niż u odmiany ogrodowej.
Czas kwitnienia i trwałość kwiatów
Hortensja ogrodowa zakwita wcześniej – od czerwca do sierpnia, w zależności od odmiany i warunków. Kwiatostany po przekwitnięciu szybko tracą walory dekoracyjne i brązowieją. Kwiaty nadają się do cięcia, ale w wazonie utrzymują się krócej niż u bukietowej.
Hortensja bukietowa kwitnie od lipca do października, a jej kwiatostany pozostają ozdobne nawet po przekwitnięciu. Wysuszone na krzaku tworzą zimową dekorację ogrodu. To doskonały materiał do bukietów – zarówno świeżych, jak i suszonych.
Wymagania glebowe i stanowiskowe
Hortensja ogrodowa potrzebuje gleby kwaśnej o pH 4,5-6,0, bogatej w próchnicę i stale wilgotnej. Na glebach zasadowych żle rośnie, żółknie i przestaje kwitnąć. Stanowisko powinno być półcieniste – poranne słońce i popołudniowy cień to idealne rozwiązanie. Pełne nasłonecznienie powoduje przywiędanie liści i przesuszanie się kwiatów.
Hortensja bukietowa jest znacznie mniej wymagająca. Toleruje pH od 5,5 do 7,5, radzi sobie na różnych glebach, o ile nie są skrajnie suche lub mokre. Preferuje stanowiska słoneczne – przy dobrym nasłonecznieniu kwitnie obficiej i kwiatostany są bardziej zwarte. Znosi półcień, ale wtedy kwitnienie jest słabsze, a pędy bardziej się wyciągają.
Kolor hortensji ogrodowej można zmieniać poprzez regulację pH gleby. Gleba kwaśna (pH 4,5-5,5) daje niebieskie kwiaty, zasadowa (pH 6,0-6,5) – różowe. Do zakwaszania stosuje się siarczan glinu, do alkalizowania – wapno.
Mrozoodporność i zimowanie
Największa różnica między gatunkami ujawnia się zimą. Hortensja ogrodowa jest wrażliwa na mróz – wytrzymuje temperatury do -15°C, ale często przemarzają jej pąki kwiatowe. W chłodniejszych regionach Polski wymaga okrycia na zimę agrowłóknikiem, słomą lub jodłowymi gałęziami. Młode rośliny potrzebują szczególnej ochrony przez pierwsze 2-3 lata.
Wiele odmian hortensji ogrodowej kwitnie na zeszłorocznych pędach – jeśli przemarzną, roślina nie zakwitnie w danym sezonie. Nowsze odmiany powtarzającego kwitnienia (remontantowe) tworzą kwiaty także na tegorocznych przyrostach, co zwiększa szanse na kwitnienie nawet po mroźnej zimie.
Hortensja bukietowa jest całkowicie mrozoodporna – wytrzymuje temperatury do -30°C bez żadnej ochrony. Kwitnie na tegorocznych pędach, więc nawet gdyby przymarzła, odbuduje się i zakwitnie w tym samym roku. Nie wymaga okrywania, co czyni ją idealną dla początkujących ogrodników.
Przycinanie i formowanie krzewów
Cięcie hortensji ogrodowej budzi najwięcej kontrowersji. Tradycyjne odmiany przycina się minimalnie – wczesną wiosną usuwa się tylko suche i uszkodzone pędy oraz przekwitłe kwiatostany. Silne cięcie eliminuje pąki kwiatowe i pozbawia krzew kwitnienia na cały sezon.
Odmiany remontantowe można ciąć śmielej, ponieważ kwitną dwukrotnie. Wczesną wiosną przycina się je na wysokość 30-50 cm nad ziemią, co zagęszcza krzew i stymuluje kwitnienie.
Hortensja bukietowa wymaga corocznego, silnego cięcia wczesną wiosną (marzec-kwiecień). Pędy skraca się do 2-4 pąków nad ziemią, czyli na wysokość 20-40 cm. Takie cięcie:
- Pobudza wzrost mocnych, sztywnych pędów
- Zapobiega wyłysieniu dolnej części krzewu
- Zwiększa rozmiar kwiatostanów
- Utrzymuje zwartą formę rośliny
Bez cięcia hortensja bukietowa rozrasta się, pędy stają się cienkie i przewracają pod ciężarem kwiatów, a dolna część krzewu łysieje.
Podlewanie i nawożenie
Hortensja ogrodowa ma duże wymagania wodne. W okresie wegetacji potrzebuje regularnego, obfitego podlewania – gleba powinna być stale wilgotna, ale nie zalana. W upalne dni może wymagać podlewania nawet dwa razy dziennie. Przesuszenie powoduje więdnięcie liści i zmniejszanie kwiatostanów. Woda do podlewania powinna być miękka, najlepiej deszczówka.
Nawożenie rozpoczyna się w kwietniu i trwa do końca lipca. Stosuje się nawozy dla roślin kwasolubnych lub specjalne dla hortensji. Nawożenie po lipcu powoduje wzrost młodych pędów, które nie zdążą zdrewnieć przed zimą i wymarzną.
Hortensja bukietowa jest mniej wymagająca pod względem podlewania. Znosi krótkotrwałe przesuszenia, choć regularny dostęp do wody poprawia kwitnienie. Wystarcza podlewanie 2-3 razy w tygodniu, w upały częściej.
Nawożenie prowadzi się od kwietnia do końca lipca, stosując uniwersalne nawozy dla krzewów kwitnących. Nie wymaga specjalistycznych preparatów dla roślin kwasolubnych.
Pokrój i wymiary krzewów
Hortensja ogrodowa tworzy zaokrąglony, gęsty krzew o wysokości 1-1,5 metra. Niektóre odmiany osiągają 2 metry, ale to rzadkość. Pędy są sztywne, ale nie zawsze utrzymują ciężkie kwiatostany – po deszczu mogą się przewracać. Krzew rozrasta się powoli, zajmując powierzchnię około 1-1,5 metra.
Hortensja bukietowa to znacznie większy krzew, osiągający 2-3 metry wysokości, a niektóre odmiany nawet 4 metry. Pędy są grubsze i sztywniejsze, lepiej utrzymują ciężkie kwiatostany. Krzew ma bardziej rozłożysty pokrój i zajmuje więcej miejsca – do 2-3 metrów szerokości. Istnieją także odmiany niskie (1-1,5 metra), przydatne do małych ogrodów.
Liście i ich sezonowe zmiany
Hortensja ogrodowa ma duże, jajowate liście o długości 10-15 cm, grubej teksturze i intensywnie zielonym kolorze. Brzegi są piłkowane, powierzchnia lekko połyskująca. Jesienią liście nie zmieniają spektakularnie barwy – żółkną lub brązowieją i opadają.
Hortensja bukietowa ma mniejsze, bardziej wydłużone liście o długości 7-12 cm. Są jaśniejsze, matowe i delikatniejsze w dotyku. Jesienią niektóre odmiany prezentują ładne przebarwienia w odcieniach żółci i pomarańczu.
Zastosowanie w ogrodzie
Hortensja ogrodowa sprawdza się w miejscach półcienionych, gdzie inne krzewy kwitnące nie radzą sobie dobrze. Idealnie pasuje pod drzewa, obok budynków od strony północnej lub wschodniej, w kompozycjach z azaliami i rododendronami. Nadaje się do uprawy w dużych donicach na tarasach i balkonach.
Niższa wysokość czyni ją odpowiednią do nasadzeń pod oknami, wzdłuż ścieżek i jako wypełnienie niższych partii ogrodu. Kuliste kwiaty tworzą romantyczny, cottage’owy klimat.
Hortensja bukietowa to krzew strukturalny, który doskonale sprawdza się jako roślina soliterowa na trawnikach. Duże rozmiary i efektowne kwiatostany przyciągają wzrok. Można ją formować na pniu, tworząc małe drzewko – takie formy są coraz popularniejsze.
Dobrze komponuje się z trawami ozdobnymi, różami i innymi krzewami kwitnącymi na słonecznych stanowiskach. Nadaje się do żywopłotów nieformalnych i jako tło dla niższych roślin. Stożkowate kwiatostany wprowadzają pionowy akcent w kompozycjach ogrodowych.
Hortensja bukietowa 'Limelight’ zmienia kolor kwiatostanów z zielonkawobiałego przez kremowy do różowego i wreszcie brązowego. Ten proces trwa od lipca do późnej jesieni, dając ciągły spektakl kolorów.
Najpopularniejsze odmiany
Wśród hortensji ogrodowych dominują odmiany z serii Endless Summer (’The Original’, 'Blushing Bride’, 'Bloomstruck’), które kwitną powtarzalnie i są nieco bardziej mrozoodporne. Klasyczne odmiany to 'Madame Emile Mouillère’ (biała), 'Nikko Blue’ (niebieska) i 'Bouquet Rose’ (różowa).
Hortensje bukietowe oferują szeroki wybór odmian:
- ’Grandiflora’ – klasyczna odmiana z wielkimi białymi kwiatostanami różowiejącymi jesienią
- ’Limelight’ – zielonkawożółte kwiaty przechodzące w różowe
- ’Vanille Fraise’ – białe kwiaty szybko różowiejące, przypominające lody truskawkowe
- ’Pinky Winky’ – dwukolorowe kwiatostany z białym wierzchołkiem i różową podstawą
- ’Magical Candle’ – kompaktowa odmiana o wysokości 1-1,5 metra
Wybór między hortensją ogrodową a bukietową zależy od warunków w ogrodzie i oczekiwań. Dla osób szukających pewnego, łatwego w uprawie krzewu, który przetrwa każdą zimę i nie wymaga skomplikowanej pielęgnacji, hortensja bukietowa to oczywisty wybór. Hortensja ogrodowa jest dla tych, którzy mają odpowiednie stanowisko, kwaśną glebę i są gotowi zapewnić jej więcej uwagi – w zamian otrzymują wyjątkowe, kuliste kwiatostany w szerokiej gamie kolorów.
Przeczytaj również